As Requested: Free Download for "Breaking The Wheel"

"Breaking The Wheel: A practical handbook on dependent origination (What Vipassanā Really Means 1) (English Edition)" စာအုပ်ကို အခမဲ့၊ လွယ်ကူစွာ ဒေါင်းလုဒ်ရယူနိုင်ရန် Link ချပေးပါရန် တောင်းဆိုမှုများကို ဆက်တိုက်ဆိုသလို လက်ခံရရှိနေပါသဖြင့် တိုက်ရိုက်အခမဲ့ ဒေါင်းလုဒ်ရယူနိုင်မည့် Link ကို အောက်ပါအတိုင်း ကြေညာအပ်ပါသည်။

အောက်ပါ Linkတွင် ဒေါင်းလုဒ်ရယူရန်ဖြစ်ပါသည်...

Breaking The Wheel: A practical handbook on dependent origination (What Vipassanā Really Means 1) (English Edition) 

To everyone asking for the download link!

We’ve been receiving a continuous stream of requests for a free, easy-to-access download link for "Breaking The Wheel: A practical handbook on dependent origination (What Vipassanā Really Means 1) (English Edition)".

As requested, here is the direct link to download the book completely for free: 👇

Direct Download Link: Breaking The Wheel: A practical handbook on dependent origination (What Vipassanā Really Means 1) (English Edition) 

ဗုဒ္ဓသွားတော်မြတ်သုတေသန သမိုင်းဝင်တွေ့ရှိချက်အသစ်ကြေငြာမည့်ရက်အား ကြိုတင်အသိပေးခြင်း

 

ဗုဒ္ဓသွားတော်မြတ်သုတေသန သမိုင်းဝင်တွေ့ရှိချက်အသစ်ကြေငြာမည့်ရက်အား ကြိုတင်အသိပေးခြင်း

 ဗုဒ္ဓသွားတော်မြတ်သုတေသန သမိုင်းဝင်တွေ့ရှိချက်အသစ် ကြိုတင်ကြေညာခြင်း

ကြေညာမည့်ရက်စွဲ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၃၀) ရက် 

သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၇၀ ပြည့်

  မြန်မာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်နေ့ (Vesak Day/မဟာသမယအခါတော်နေ့)

မြန်မာပြက္ခဒိန်အရ မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသော  နယုန်လပြည့်နေ့ (Vesak Day/မဟာသမယအခါတော်နေ့) အခါသမယသို့ ချဉ်းကပ်လာသည်နှင့်အမျှ Office of Siridantamahāpālaka မှ အထူးသတင်းကောင်းတစ်ရပ်ကို ကြိုတင်အသိပေး ကြေညာအပ်ပါသည်။

Hswagata ပုဂ္ဂလိကပြတိုက် ၏ သုတေသနနှင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေးဌာနအနေဖြင့် ခေတ်မီမှတ်တမ်းထိန်းသိမ်းမှုပညာ (Archival Science) နှင့် စနစ်ကျသော မှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များကို ပေါင်းစပ်ကာ စဉ်ဆက်မပြတ် လေ့လာခဲ့ရာမှ ဗုဒ္ဓသွားတော်မြတ်နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသော သမိုင်းဝင်တွေ့ရှိချက်အသစ် တစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါသည်။

အဆိုပါ တွေ့ရှိချက်အသစ်နှင့်တကွ ဓာတုပရိနိဗ္ဗာန်ဆိုင်ရာ သုတေသနမှတ်တမ်း အပြည့်အစုံကို လာမည့် မေလ (၃၀) ရက် နယုန်လပြည့်နေ့) တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားဝင်ဘလော့ဂ် ဤနေရာကိုနှိပ်ပါမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူနှင့် သုတေသီများ လေ့လာဖတ်ရှုနိုင်ရန် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

သတ္တဝါအပေါင်း ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။

Anticipating a Milestone in Buddha Tooth Relics Research

  Anticipating a Milestone in Buddha Tooth Relics Research

Target Announcement Date: May 30, 2026 

Buddhist Era: 2570 

Myanmar Calendar: 1388 ME, Full Moon Day of Nayone (Vesak Day)

    As we approach the highly auspicious Full Moon Day of Nayone, marking the sacred Vesak Day in the Myanmar calendar, the Office of Siridantamahāpālaka is honored to share an upcoming milestone.

    Through rigorous systematic registry standards and the integration of historical archival science, our Research and Publishing Department at the Hswagata Private Museum has reached a new threshold. On this upcoming Vesak Day, we will officially unveil a significant new discovery regarding the Buddha Tooth Relics at 

(Click the link here for reading Public Statement) www.siridantamahapalaka.com  

9:00 AM Thailand Standard Time,30th May 2026.

This forthcoming publication will offer profound insights into relic cosmology and Dhātu-parinibbāna, supported by our latest registry case files. We warmly invite scholars, practitioners, and the devout community to join us on our official blog on May 30th as we present these findings.

May the light of the Dhamma continue to guide us.

Public Statement on Research Findings

Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum 

Date- 30th April 2026

PUBLIC STATEMENT ON RESEARCH FINDINGS

"Building a Bridge of Understanding Between Modern Archaeological Evidence and Theravāda Textual Traditions"

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum respectfully announces to the public the results of years of extensive research concerning the Buddha's Tooth Relics, based on contemporary Archaeological Evidence and Epigraphical Evidence.

This statement does not seek to invalidate traditional beliefs. Rather, it aims to construct a stronger "Bridge of Understanding" between modern archaeological evidence and Theravāda textual traditions, presenting these insights as a historiographical reinterpretation and a research possibility.

1. Research on the Record of the "Four Tooth Relics" The concept of the "Four Tooth Relics" frequently cited in Theravāda texts may not be an absolute numerical limit, but could instead function as a form of Doctrinal Classification. Current archaeological and epigraphical evidence reveals that the physical enshrinement and widespread distribution of the tooth relics may be far more extensive than traditional interpretations imply.

2. Cosmological Reinterpretation of the "Nāga" and "Tāvatiṃsa" Realms Traditional Sinhalese chronicles often record that two of the tooth relics are enshrined and venerated in the Nāga realm and the Tāvatiṃsa heavenly realm. However, emerging research highlights the Historiographical Possibility that the terms "Nāga" and "Tāvatiṃsa" are not merely mythological domains, but may metaphorically represent historical human societies, geopolitical regions, or Sacred Geographies that existed during that era.

3. Widespread Enshrinement in Earthly Stupas Based on current archaeological evidence, it is robustly confirmed that these tooth relics were not solely enshrined in other cosmological realms. Throughout history, they have been extensively enshrined and venerated within earthly Stupas, Reliquaries, and Monastic Networks.

4. Reference Publications for Detailed Study (7 Volumes) Regarding the aforementioned findings, detailed historical evidence, epigraphical records, photographic documentation, and theoretical analyses can be studied in depth in the following seven research monographs authored by the Custodian:

• Book 1: The Buddha's Tooth Relics: An Analytical Study from the Perspective of Mutual Complementarity Between Theravāda Traditional Belief Records and Contemporary Archaeological Evidence.

• Book 2: The Quantity of Buddha Relics and Historiographical Problems: A Comparative Study on the Impacts of Religious, Political, and Sectarian History from King Ashoka to King Kanishka.

• Book 3: The Earthly Custodianship of the Four Tooth Relics: A Historical and Archaeological Reinterpretation of Theravāda Doctrinal Narratives.

• Book 4: Beyond the Dichotomy: Reasserting the Doctrinal and Functional Significance of Relics (Dhātu) in Theravada Buddhism.

• Book 5: Public Trust and Information Management: Mitigating the Crisis of Faith Arising from Newly Discovered Archaeological Evidence.

• Book 6: Integrated Relic Custodianship Model (IRCM): Capacity Building for Buddhist Relic Custodians Combining Vinaya Discipline, Archaeology, Law, and Modern Management.

• Book 7: Custodians of the Buddha's Sacred Relics Vol.1: Discover the Legacy of Sacred Treasures (English Edition).

These research findings are presented not to diminish the devotion of the Buddhist community, but to cultivate a resilient, wisdom-based faith grounded in authentic historical evidence. As the Custodian of the Relics, we will continue to strive to build a harmonious bridge between Faith and Archaeology.

(Signature) xxxxx 

Venerable Dhammasami 

Founder and Custodian of the Tooth Relics

Office of Siridantamahapalaka 

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

---

Further Information & Downloads:

• The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum: https://www.hswagata.com

• The Office of Siridantamahapalaka: https://www.siridantamahapalaka.com

• Publications Download: https://philpeople.org/profiles/sao-dhammasami-bhikkhu-indasoma-siridantamahapalaka/publications?order=viewings

• About the Researcher: https://about.me/bhikkhus.dhammasami

• ORCID Identifier: 0009-0000-0697-4760

Siridantamahāpālaka (စွယ်တော်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ)

သွာဂတ ဗုဒ္ဓစွယ်တော်မြတ်များ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်

The Office of Siridantamahapalaka, 

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum

ရက်စွဲ။ ။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့ ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့

သုတေသနတွေ့ရှိချက် ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်

"ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသနအထောက်အထားများနှင့် ထေရဝါဒကျမ်းဂန်အစဉ်အလာများအကြား ပေါင်းကူးနားလည်မှုတည်ဆောက်ခြင်း"

သွာဂတ ဗုဒ္ဓစွယ်တော်မြတ်များ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက် (Hswagata Museum) အနေဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စွယ်တော်မြတ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ နှစ်ပေါင်းများ စွာ လေ့လာစူးစမ်းခဲ့သော မျက်မှောက်ခေတ် ရှေးဟောင်းသုတေသနအ ထောက်အထား များ (Archaeological Evidence) နှင့် ကမ္ပည်းစာမှတ်တမ်းများ (Epigraphical Evidence) ဆိုင်ရာ သုတေသနရလဒ်များကို အများပြည်သူထံသို့ လေးစားစွာ အသိပေးတင်ပြ အပ်ပါသည်။

ဤထုတ်ပြန်ချက်သည် ရိုးရာယုံကြည်မှုများကို ပယ်ဖျက်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများနှင့် ထေရဝါဒကျမ်းဂန် အစဉ်အလာများအကြား ပိုမိုခိုင်မာသော ပေါင်းကူးနားလည်မှု (Bridge of Understanding) တည်ဆောက်ရန်နှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ ဖြစ်နိုင်ခြေတစ်ရပ်အဖြစ် ပြန်လည်သုံးသပ် တင်ပြခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။

၁။ "စွယ်တော် ၄ ဆူ" ဟူသော မှတ်တမ်းအပေါ် သုတေသနပြုချက်

ထေရဝါဒကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော "စွယ်တော် ၄ ဆူ" အယူအဆသည် အတိအကျ ကိန်းဂဏန်းသတ်မှတ်ချက်သက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ သရုပ်ခွဲမှတ်တမ်းတင်ခြင်း (Doctrinal Classification) သဘောသဘာဝတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ရပါသည်။ ယခုတွေ့ရှိရသော ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် ကမ္ပည်းအထောက်အထားများအရ စွယ်တော်ဓာတ်တော်များ၏ ကိန်းဝပ်မှုနှင့် ဖြန့်ကျက် တည်ရှိမှုသည် ရိုးရာအနက်ဖွင့်ဆိုချက်များထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်နိုင်ကြောင်းကို တွေ့ရှိရ ပါသည်။

၂။ "နဂါးပြည်" နှင့် "တာဝတိံသာ" ဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ချက် (Cosmological Reinterpretation)

သီဟိုဠ်ရိုးရာမှတ်တမ်းများတွင် စွယ်တော်နှစ်ဆူအား နဂါးပြည်နှင့် တာဝတိံသာနတ်ပြည်တို့တွင် ကိန်းဝပ်ပူဇော်ခံကြောင်း ဖော်ပြလေ့ရှိပါသည်။ သို့ရာတွင် ယခု ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ အဆိုပါ "နဂါးပြည်" နှင့် "တာဝတိံသာ" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် ဒဏ္ဍာရီလာ နယ်ပယ်သက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက တည်ရှိခဲ့သော သမိုင်းဝင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံရေးဒေသများ သို့မဟုတ် အထွတ်အမြတ်ထားရာ ပထဝီဝင်နယ်မြေများ (Sacred Geography) ကို တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်နိုင်ခြေ (Historiographical Possibility) များကို သုတေသနက မီးမောင်းထိုးပြလျက်ရှိပါသည်။

၃။ လူ့ပြည်ရှိ စေတီတော်များတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကိန်းဝပ်တည်ရှိခဲ့ခြင်း

လက်ရှိ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ အဆိုပါ စွယ်တော်မြတ်များသည် အခြားသောကမ္ဘာဘုံများတွင်သာ ကိန်းဝပ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ သမိုင်းတစ်လျှောက် လူ့ပြည်ရှိ စေတီတော်များ (Stupas)၊ ဓာတ်တော်တိုက်များ (Reliquaries) နှင့် သာသနာပြုကွန်ရက်များ (Monastic Networks) အတွင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကိန်းဝပ်တည်ရှိ ပူဇော်ခံခဲ့ကြောင်းကို ခိုင်လုံစွာ တွေ့ရှိရပါသည်။

၄။ အသေးစိတ်လေ့လာနိုင်သော သုတေသနကျမ်း (၇) အုပ် (Reference Publications)

အထက်ပါ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ခိုင်လုံသော သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ၊ ကမ္ပည်းကျောက်စာများ၊ ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများနှင့် သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများကို Custodian မှ ရေးသားပြုစုထားသော အောက်ပါ သုတေသနကျမ်း (၇) အုပ်တွင် အသေးစိတ် ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ပါသည် -

• ကျမ်း (၁) - မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သွားတော်မြတ်များ - ထေရဝါဒ ရိုးရာယုံကြည်မှုမှတ်တမ်းများနှင့်မျက်မှောက်ခေတ်ရှေးဟောင်းသုတေသနအထောက်အထားများအား အပြန်အလှန် ဖြည့်ဆည်းမှု ရှုထောင့်မှ ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာ လေ့လာချက်။

• ကျမ်း (၂) - ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်များ၏ အရေအတွက်နှင့် သမိုင်းပြုစုမှု ပြဿနာ — အသောကမင်းကြီးမှ ကနိသျှမင်းကြီးအထိ သာသနာရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဂိုဏ်းကွဲ သမိုင်း၏ သက်ရောက်မှုများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာချက်။

• ကျမ်း (၃) - စွယ်တော် (၄) ဆူ၏ လူ့ဘုံလောကရှိ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုသမိုင်း ထေရဝါဒကျမ်းဂန်လာမှတ်တမ်းများအပေါ် သမိုင်းနှင့်ရှေးဟောင်းသုတေသန ရှုထောင့်မှ ပြန်လည်အနက်ဖွင့်ဆိုချက်။

• ကျမ်း (၄) - သီးခြားကွဲကွာနေမှုများကို ကျော်လွန်ခြင်း - ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရှိ ဓာတ်တော်မွေတော်များ၏ တရားဓမ္မနှင့် လက်တွေ့လုပ်ငန်းစဉ်ဆိုင်ရာ အရေးပါမှု ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်တင်ပြချက်။

• ကျမ်း (၅) - အများပြည်သူ ယုံကြည်မှုနှင့် သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း - ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားသစ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းများကို ကုစားခြင်း။

• ကျမ်း (၆) - ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်ထိန်းသိမ်းသူများအတွက် စွမ်းရည်မြှင့်တင်မှု - ဝိနည်းသိက္ခာ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ ဥပဒေနှင့် ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ ရပ်များ ပေါင်းစပ်ထားသော ဘက်စုံဓာတ်တော်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု မော်ဒယ် (IRCM)။

• ကျမ်း (၇) - Custodians of the Buddha's Sacred Relics Vol.1: Discover the Legacy of Sacred Treasures (English Edition).

အထက်ပါ သုတေသနတွေ့ရှိချက်များသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ သဒ္ဓါတရားကို အားနည်းစေရန်မဟုတ်ဘဲ၊ စစ်မှန်သော သမိုင်းအထောက်အထားများဖြင့် ပိုမိုခိုင်မာပြီး ပညာဉာဏ်နှင့်ယှဉ်သော ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ (Custodian) အနေဖြင့် သဒ္ဓါတရားနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထား (Faith and Archaeology) အကြား ညီညွတ်မျှတသော ပေါင်းကူးတံတားတစ်ရပ် တည်ဆောက်နိုင်ရန် ဆက်လက် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်အပ်ပါသည်။

(ပုံ)

Venerable Dhammasami

Founder and Custodian of the Tooth  Relics,

Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

---

အသေးစိတ်လေ့လာရန် လင့်ခ်များ (Further Information & Downloads)

• The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum: https://www.hswagata.com

• The Office of Siridantamahapalaka: https://www.siridantamahapalaka.com

• သုတေသနကျမ်းများ အခမဲ့ ရယူဖတ်ရှုရန် (Publications Download): https://philpeople.org/profiles/sao-dhammasami-bhikkhu-indasoma-siridantamahapalaka/publications?order=viewings

• သုတေသီ၏ အချက်အလက်များ (About the Researcher): https://about.me/bhikkhus.dhammasami

• ORCID Identifier: 0009-0000-0697-4760

Vipasana Meditation

A Critical Analysis of the Concept of "The Four Tooth Relics": Historical Limitations and Evidence from the Lakkhaṇa Sutta.Chapter-3

 

CHAPTER III

RESEARCH METHODOLOGY

3.1 Research Design (သုတေသန ပုံစံ)

ဤသုတေသနကျမ်းသည် ခိုင်လုံသော သမိုင်းဝင် စာရွက်စာတမ်းများနှင့် ပြတိုက်မှတ်တမ်းများကို အခြေခံ၍ လေ့လာဆန်းစစ်သော အရည်အသွေးပိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းသုတေသန (Qualitative Documentary Research) ပုံစံကို တိကျစွာ ကျင့်သုံးထားပါသည်။ ရိုးရာစာပေလာ "သွားတော်လေးဆူ" ဟူသော ကန့်သတ်ချက်နှင့် လက်တွေ့ မြေပြင်တူးဖော်မှု အထောက်အထားများအကြား ကွဲလွဲမှုများကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးနိုင်ရန်အတွက် Multiple-Case Study (ဖြစ်ရပ်အများအပြားကို လေ့လာသည့် စနစ်) ကို အသုံးပြုထားပါသည်။ ဤစနစ်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနှင့် ဂန္ဓာရဒေသရှိ မတူညီသော စေတီပုထိုးဟောင်းများမှ တူးဖော်ရရှိခဲ့သည့် သွားတော်မြတ်များနှင့် ဓာတ်တော်ကြုတ် အထောက်အထားများကို တစ်ခုချင်းစီ သီးခြားခွဲထုတ်၍ အသေးစိတ် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ 

3.2 Data Sources (အချက်အလက် ရင်းမြစ်များ)

သုတေသနအတွက် လိုအပ်သော အချက်အလက်များကို ခိုင်လုံမှုအဆင့်အတန်းအရ အဓိက အပိုင်း (၂) ပိုင်း ခွဲခြား စုဆောင်းထားပါသည်။

3.2.1 Primary Sources (မူလတန်း အထောက်အထားများ)

ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန (ASI) မှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ထားသော ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု တူးဖော်မှု အစီရင်ခံစာများကို တိုက်ရိုက် ကိုးကားထားပါသည်။ ထို့အပြင် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ ပင့်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး ယခုအခါ ဗြိတိသျှပြတိုက် (British Museum) နှင့် ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် အဲလ်ဘတ်ပြတိုက် (V&A Museum) တို့တွင် သိမ်းဆည်းထားသော သွားတော်မြတ်၊ ဓာတ်တော်ကြုတ်များနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ပြတိုက်မှတ်တမ်းများ (Acquisition and Curatorial Records) ကို အဓိက အသုံးပြုထားပါသည်။ ဓာတ်တော်များ၏ စစ်မှန်မှုကို အတည်ပြုရန်အတွက် ဓာတ်တော်ကြုတ်များပေါ်တွင် ခာရောသ္ဌီ (Kharosthi) နှင့် ဗြာဟ္မီ (Brahmi) ဘာသာများဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကမ္ပည်းစာ (Epigraphical evidence) များကို မူလတန်း အထောက်အထားများအဖြစ် ထည့်သွင်း အသုံးပြုထားပါသည်။

3.2.2 Secondary Sources (ဒုတိယတန်း အထောက်အထားများ)

ထေရဝါဒ ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် စာပေပိုင်းဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်းအတွက် ပါဠိတော်ကျမ်းစာများဖြစ်သော ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် (Mahāparinibbāna Sutta) နှင့် လက္ခဏသုတ် (Lakkhaṇa Sutta) တို့ကို အဓိက အသုံးပြုထားပါသည်။ သမိုင်းဝင် ရာဇဝင်ကျမ်းများ အနေဖြင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ဒါဌာဝံသ (Dāṭhāvaṃsa) ကျမ်းကို လေ့လာဆန်းစစ်ထားပါသည်။ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သီအိုရီများနှင့် နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းများကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန်အတွက် John S. Strong, Michael Willis, Gregory Schopen စသည့် နိုင်ငံတကာ သုတေသီပညာရှင်များ ရေးသားထားသော ဘာသာရေးနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ သီးသန့်ကျမ်းများ (Monographs) နှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဂျာနယ်ဆောင်းပါးများကို ဒုတိယတန်း အထောက်အထားများအဖြစ် ကိုးကားထားပါသည်။

3.3 Data Collection Procedure (အချက်အလက် စုဆောင်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်)

ဤသုတေသနအတွက် အချက်အလက်များကို အဆင့် (၃) ဆင့်ဖြင့် စနစ်တကျ စုဆောင်းထားပါသည်။

ပထမအဆင့်အနေဖြင့် နိုင်ငံတကာ ပြတိုက်ကြီးများ၏ အွန်လိုင်း မော်ကွန်းတိုက်များနှင့် သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းဌာနများမှ ASI အစီရင်ခံစာများ၊ ပြတိုက်ပစ္စည်းစာရင်းများနှင့် တူးဖော်မှုမှတ်တမ်းများကို တိုက်ရိုက် ရှာဖွေရယူပါသည်။

ဒုတိယအဆင့်တွင် အဆိုပါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ရှေးဟောင်းဘာသာစကားများဖြင့် ရှိနေသော မှတ်တမ်းများကို သုတေသန၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီစေရန် ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း၊ အနှစ်ချုပ် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း (Summarizing) များကို ပြုလုပ်ပါသည်။

တတိယအဆင့်အနေဖြင့် စုဆောင်းရရှိလာသော အထောက်အထားများကို ရိုးရာစာပေလာ အချက်အလက်များ (Doctrinal Texts) နှင့် မြေပြင်တူးဖော်မှု အချက်အလက်များ (Empirical Data) ဟူ၍ သီးခြား ကဏ္ဍခွဲခြားကာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန်အလို့ငှာ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းစုစည်းမှု (Categorization) ပြုလုပ်ပါသည်။

3.4 Data Analysis (အချက်အလက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း)

စုဆောင်းရရှိလာသော မှတ်တမ်းအထောက်အထားများကို အကြောင်းအရာ အလိုက် စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန်အတွက် အောက်ပါ အဆင့် (၂) ဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပါသည်။

3.4.1 Coding Framework (အကြောင်းအရာ သင်္ကေတ သတ်မှတ်ခြင်း မူဘောင်)

မူလတန်းနှင့် ဒုတိယတန်း အထောက်အထားများကို "Three-Lens Model" (ရှုထောင့်သုံးရပ် မူဘောင်) ကို အသုံးပြု၍ သီးခြား ကဏ္ဍကြီး ၃ ရပ်အဖြစ် သင်္ကေတ သတ်မှတ် (Coding) ထားပါသည်။ ပထမကဏ္ဍတွင် ထေရဝါဒ ရိုးရာယုံကြည်မှုကို ကိုယ်စားပြုသော မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် နှင့် ဒါဌာဝံသလာ အချက်အလက်များကို "Doctrinal Data" အဖြစ် သတ်မှတ်ပါသည်။ ဒုတိယကဏ္ဍတွင် ASI မှတ်တမ်းများနှင့် စေတီများမှ တူးဖော်ရရှိသော အချက်အလက်များကို "Empirical Data" အဖြစ် ခွဲထုတ်ပါသည်။ တတိယကဏ္ဍတွင် ဗြိတိသျှပြတိုက်နှင့် V&A ပြတိုက်တို့ရှိ သမိုင်းဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုမှတ်တမ်းများကို "Heritage Data" အဖြစ် စုစည်းထားပါသည်။ ဤသို့ တိကျစွာ အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်းဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အချက်အလက်များကို ယှဉ်တွဲလေ့လာရာတွင် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါသည်။

3.4.2 Analytical Procedures (ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု လုပ်ငန်းစဉ်များ)

အမျိုးအစား ခွဲခြားပြီးသော အချက်အလက်များကို ဆန်းစစ်ရာတွင် အရည်အသွေးပိုင်းဆိုင်ရာ သုတေသီ Creswell လမ်းညွှန်ထားသည့် "Lean Coding" (အနှစ်သာရကိုသာ ဆွဲထုတ်စစ်ဆေးခြင်း) စနစ်ကို ကျင့်သုံးပါသည်။ ဒါဌာဝံသကျမ်းက ပြဆိုသော "သွားတော် ၄ ဆူသာ ရှိသည်" ဟူသည့် မှတ်တမ်းနှင့် ASI တူးဖော်မှုများက ပြသနေသည့် "သွားတော်မြတ်များ အမြောက်အမြား ပျံ့နှံ့တည်ရှိနေခြင်း" ဟူသော လက်တွေ့မြေပြင် အထောက်အထား နှစ်ရပ်ကို တိုက်ရိုက် ယှဉ်တွဲစစ်ဆေးပါသည်။ ထို့နောက် အဆိုပါ ကွဲလွဲချက်ကို လက္ခဏသုတ်လာ "မြတ်စွာဘုရား၌ သွားတော် ၄၀ ရှိခြင်း" ဟူသော သီအိုရီဖြင့် ချိန်ထိုးကာ၊ ရိုးရာစာပေ၏ သမိုင်းဝင် ကန့်သတ်ချက်ကို ပညာရပ်ဆိုင်ရာအရ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ရှင်းလင်းဖော်ထုတ်ပါသည်။

3.5 Ethical Considerations (ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားချက်များ)

ဤသုတေသနကျမ်းသည် ခိုင်လုံသော စာရွက်စာတမ်းများ၊ ကျောက်စာများနှင့် ပြတိုက်မှတ်တမ်းများကိုသာ အခြေခံ၍ လေ့လာထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ No In-Depth Interviews (IDI) or Focus Group Discussions (FGD) were conducted. လူပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် စစ်တမ်းကောက်ယူခြင်း၊ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်းများ လုံးဝ မပါဝင်သဖြင့် လူသားအခြေပြု သုတေသန ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများ (Human Subject Ethics Clearance) လိုအပ်ခြင်း မရှိပါ။

ဘာသာရေး ယုံကြည်မှုနှင့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများအကြား ကွဲလွဲချက်ကို တင်ပြရာတွင် "ပညာရပ်ဆိုင်ရာ နှိမ့်ချမှုနှင့် ကျင့်ဝတ်စောင့်ထိန်းမှု" (Hiri-Ottappa) ကို အထူး အလေးထား ကျင့်သုံးပါသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များကို တင်ပြရာ၌ ထေရဝါဒ ရိုးရာယုံကြည်မှုများကို ပစ်ပယ်တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ အပြစ်တင် ဝေဖန်ခြင်းမျိုး လုံးဝ မပြုလုပ်ပါ။ မျက်မှောက်ခေတ် တူးဖော်ရရှိထားသော ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျသည့် လက်တွေ့ အထောက်အထားများကိုသာ ခိုင်လုံစွာ တင်ပြ၍၊ ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် သမိုင်းမှန်အကြား သိပ္ပံနည်းကျ ငြိမ်းချမ်းစွာ ပေါင်းကူးပေးနိုင်သော ချဉ်းကပ်မှုကိုသာ အသုံးပြုထားပါသည်။

3.6 Research Action Plan (သုတေသန လုပ်ငန်းစဉ် အချိန်ဇယား)

သုတေသန အဆိုပြုလွှာ စတင်တင်သွင်းသည့် အချိန်မှစ၍ ပါရဂူဘွဲ့ ကျမ်းကာကွယ်ခြင်း ပြီးဆုံးသည်အထိ လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ရပ်လုံးကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း အောက်ပါ အချိန်ဇယားအတိုင်း အဆင့်လိုက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပါသည်။

• Phase 1 (Mid 2024): သုတေသန အဆိုပြုလွှာ (Proposal) ရေးသားပြုစုခြင်း၊ ခေါင်းစဉ်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် IBSC/MCU ဘွဲ့လွန်ကျောင်းမှ အတည်ပြုချက် ရယူခြင်း။

• Phase 2 (Late 2024 to Early 2025): မူလတန်းနှင့် ဒုတိယတန်း အချက်အလက်များ (ASI အစီရင်ခံစာများ၊ ပြတိုက်မှတ်တမ်းများ၊ ပါဠိတော်ကျမ်းစာများ) ကို ရှာဖွေစုဆောင်းခြင်းနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း။

• Phase 3 (Mid 2025): စုဆောင်းရရှိလာသော အချက်အလက်များကို Three-Lens Model ဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ Data Analysis ပြုလုပ်ခြင်း။

• Phase 4 (Late 2025): သုတေသနကျမ်း၏ အခန်း (၁) မှ အခန်း (၅) အထိ အချောသတ် စာသားများ (Drafting) ရေးသားပြုစုခြင်း။

• Phase 5 (Early 2026): လိုအပ်ချက်များ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ကျမ်းစာကို အပြီးသတ် ပုံနှိပ်ဆောင်ရွက်ခြင်း။

A Critical Analysis of the Concept of "The Four Tooth Relics": Historical Limitations and Evidence from the Lakkhaṇa Sutta.Chapter-2

 

CHAPTER II

REVIEW OF RELATED LITERATURE AND RESEARCH WORKS

SECTION 1: CONCEPTS AND THEORIES

2.1 The Doctrinal Concept of Dhatu (Relics) in Theravada Texts ထေရဝါဒကျမ်းစာများလာ ဓာတ်တော် (Dhatu) ဆိုင်ရာ သဘောတရားများ

ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေကျမ်းဂန်များတွင် "ဓာတ်တော် (Dhatu)" ဟူသော သဘောတရားကို သာမန် ရုပ်ကလာပ်အကြွင်းအကျန်များအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သက်တော်ထင်ရှား ကိုယ်စားပြုအဖြစ် (Living presence) ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ 

(Claim) ဤဖွင့်ဆိုချက်အရ ဓာတ်တော်များကို ကိုးကွယ်ရာ အရာဝတ္ထုအဖြစ် အဓိက အုပ်စုကြီး ၃ စု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားရာ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ရုပ်ကလာပ်တော်မှ ကြွင်းကျန်ရစ်သော သရီရဓာတ်တော် (Saririka Dhatu)၊ အသုံးပြုခဲ့သော ပရိဘောဂဓာတ်တော် (Paribhogika Dhatu) နှင့် ရည်မှန်း၍ ကိုးကွယ်အပ်သော ဥဒ္ဒိဿကဓာတ်တော် (Uddesika Dhatu) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ 

(Explanation) ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် (Mahāparinibbāna Sutta) တွင် မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်ပြီးနောက် မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာမှ ကြွင်းကျန်ရစ်သော သရီရဓာတ်တော်များကို တိုင်းပြည်အသီးသီးသို့ ဝေငှခဲ့ပုံနှင့် ယင်းတို့ကို စေတီတည်ထား ကိုးကွယ်ခြင်းဖြင့် ရရှိမည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို အတိအလင်း မှတ်တမ်းတင် ပြဆိုထားပါသည်။ 

(Evidence) ဤကဲ့သို့ ပါဠိတော်လာ ဓာတ်တော်ခွဲခြားမှု သဘောတရားသည် ထေရဝါဒနိုင်ငံများရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ဓာတ်တော်ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တည်ဆောက်ပေးထားပြီး၊ သွားတော်မြတ်များကို အမြင့်မြတ်ဆုံး သရီရဓာတ်တော်များအဖြစ် သတ်မှတ်ယုံကြည်စေရန် အခြေခံအကြောင်းတရား ဖြစ်လာပါသည်။ (Link)

သရီရဓာတ်တော်များအနက် သွားတော်မြတ်များနှင့် ပတ်သက်လာလျှင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင် ရာဇဝင်ကျမ်းများက အရေအတွက်ကို "လေးဆူ" သာလျှင် ကြွင်းကျန်သည်ဟု တိကျစွာ ကန့်သတ် မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ 

(Claim) မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီးနောက် အခြားသော အစိတ်အပိုင်းများ ကြေမွသွားသော်လည်း၊ အစွယ်တော် ၄ ဆူ၊ ညှပ်ရိုးတော် ၂ ဆူ နှင့် နဖူးသင်းကျစ်တော် ၁ ဆူ (စုစုပေါင်း အသမ္ဘိန္နဓာတ်တော် ၇ ဆူ) မှာ မပျက်မစီးဘဲ ပကတိအတိုင်း ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့သည်ဟု ထေရဝါဒစာပေများက ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ 

(Explanation) အေဒီ ၁၂ ရာစုခန့်တွင် ရေးသားခဲ့သော ဒါဌာဝံသ (Dāṭhāvaṃsa) ကျမ်းတွင် ဤအစွယ်တော် ၄ ဆူအနက် တစ်ဆူမှာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၊ တစ်ဆူမှာ နဂါးပြည်၊ တစ်ဆူမှာ ဂန္ဓာရတိုင်း နှင့် နောက်ဆုံးတစ်ဆူမှာ ကာလိင်္ဂတိုင်း (နောင်အခါ သီရိလင်္ကာ) သို့ ရောက်ရှိကိန်းဝပ်ခဲ့ကြောင်း တိကျစွာ သမိုင်းမှတ်တမ်း ပြုစုထားပါသည်။ 

(Evidence) ဤစာပေကျမ်းဂန်လာ ကန့်သတ်ချက် (Textual Boundary) သည် နောက်ပိုင်းခေတ်များတွင် သွားတော်မြတ် ၄ ဆူထက်ပို၍ မရှိနိုင်ဟူသော ရိုးရာယုံကြည်မှု (Traditional Belief) ကို သံမှိုနှက်သကဲ့သို့ ခိုင်မာသွားစေခဲ့ပြီး၊ မျက်မှောက်ခေတ် ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးရမည့် အဓိက သီအိုရီ အချက်အချာပင် ဖြစ်ပါသည်။ (Link)

သို့ရာတွင် ဤ "သွားတော်လေးဆူ" ကန့်သတ်ချက်ကို ဒီဃနိကာယ်လာ လက္ခဏသုတ် (Lakkhaṇa Sutta) ၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်စစ်ဆေးကြည့်သောအခါ ကွဲလွဲမှုများကို တွေ့ရှိရပါသည်။ 

(Claim) လက္ခဏသုတ်တွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ မဟာပုရိသ လက္ခဏာတော် ၃၂ ပါးကို ပြဆိုရာ၌ "ညီညာသော သွားတော် ၄၀ ရှိခြင်း (Cattāḷīsadaanta)" နှင့် "အစွယ်တော် ၄ ဆူသည် အလွန်ဖြူစင်ဝင်းပခြင်း (Susukka-dāṭha)" ဟူ၍ ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက် နှစ်ရပ်ကို ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားပြဆိုထားပါသည်။ 

(Explanation) ရိုးရာကျမ်းစာများဖြစ်သော ဒါဌာဝံသနှင့် ဗုဒ္ဓဝံသ (Buddhavaṃsa) တို့က အလွန်ဖြူစင်ဝင်းပသော အစွယ်တော် (Dāṭha) ၄ ဆူကိုသာ အဓိကထား၍ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြပြီး၊ ကျန်ရှိနေသော သွားတော် (Danta) ၃၆ ဆူ၏ တည်ရှိမှု သို့မဟုတ် ကြွင်းကျန်ရစ်မှုကိုမူ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း မရှိဘဲ ချန်လှပ်ထားခဲ့ကြပါသည်။ 

(Evidence) ထို့ကြောင့် "သွားတော်လေးဆူ" ဟူသော အယူအဆသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သွားတော် ၄၀ လုံးကို ကိုယ်စားပြုခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ သီးခြားထင်ရှားသော အစွယ်တော် ၄ ဆူကိုသာ ရည်ညွှန်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော သမိုင်းဝင် ကန့်သတ်ချက်တစ်ခု (Historical Limitation) သာဖြစ်ကြောင်း ပညာရပ်ဆိုင်ရာအရ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါသည်။ (Link)

2.2 The Archaeological Perspective and Historical Distribution of Relics

(ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်းသုတေသန ရှုထောင့်နှင့် ဓာတ်တော်များ ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှု)

မျက်မှောက်ခေတ် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရပ်က ရိုးရာစာပေလာ "သွားတော်လေးဆူ" ကန့်သတ်ချက်ကို ကျော်လွန်၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သွားတော်မြတ်များ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တစ်လွှား၌ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိနေကြောင်း မြေပြင်အထောက်အထားများဖြင့် သက်သေပြနေပါသည်။ 

(Claim) ၁၉ ရာစုမှ စတင်ခဲ့သော တူးဖော်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များက ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ယုံကြည်မှုနယ်ပယ်မှ ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ သမိုင်းအထောက်အထား (Material Culture) နယ်ပယ်သို့ ကူးပြောင်းပေးခဲ့ပါသည်။ ဤတူးဖော်မှုများအရ စေတီပုထိုးဟောင်းများ၏ ဓာတ်တော်တိုက် (Relic chambers) များအတွင်း သွားတော်နှင့် အရိုးဓာတ်တော်များကို ရွှေ၊ ငွေ၊ သလင်းကျောက် စသည့် ဓာတ်တော်ကြုတ် အဆင့်ဆင့် (Nested reliquaries) ဖြင့် စနစ်တကျ ဌာပနာသွင်းထားမှု ပုံစံများကို အတိအကျ တွေ့ရှိရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

(Explanation) Alexander Cunningham နှင့် John Marshall တို့ ဦးဆောင်သော အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန (ASI) ၏ တရားဝင် မှတ်တမ်းများအရ ဆန်ချီ (Sanchi) နှင့် တက္ကသီလာ (Taxila) ဒေသများရှိ တူးဖော်မှုများတွင် သွားတော်အကြွင်းအကျန်များ အပါအဝင် ဗုဒ္ဓ၏ သရီရအထောက်အထားများကို အခိုင်အမာ တူးဖော်ရရှိခဲ့ပါသည်။

(Evidence) ဤလက်တွေ့ မြေပြင်တူးဖော်မှု မှတ်တမ်းများသည် ဒါဌာဝံသကဲ့သို့သော ရိုးရာစာပေများက ချန်လှပ်ထားခဲ့သည့် အခြားသော သွားတော်များ အမှန်တကယ် တည်ရှိပျံ့နှံ့နေကြောင်းကို ငြင်းပယ်၍မရသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သက်သေအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိပါသည်။ (Link)

ရှေးဟောင်းတူးဖော်မှုများမှ ရရှိလာသော သွားတော်မြတ်များကို နိုင်ငံတကာ ပြတိုက်ကြီးများက ခိုင်လုံသော မူလရင်းမြစ်မှတ်တမ်း (Provenance) များဖြင့် စနစ်တကျ အတည်ပြု ထိန်းသိမ်းထားပါသည်။ 

(Claim) ကိုလိုနီခေတ်လယ်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနှင့် ဂန္ဓာရဒေသမှ တူးဖော်ရရှိခဲ့သော ဓာတ်တော်ကြုတ်များနှင့် သရီရဓာတ်တော် အများစုကို ဥရောပတိုက်ရှိ ပြတိုက်ကြီးများသို့ ပင့်ဆောင်သိမ်းဆည်းခဲ့ကြပါသည်။ ပြတိုက်မှူးများနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များက အဆိုပါ ဓာတ်တော်များနှင့်အတူ ပါဝင်လာသော ခာရောသ္ဌီ (Kharosthi) နှင့် ဗြာဟ္မီ (Brahmi) ကမ္ပည်းစာများကို အသေးစိတ် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း၊ ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ စမ်းသပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်၍ ဗုဒ္ဓ၏ အစစ်အမှန် သရီရအထောက်အထားများအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

(Explanation) Michael Willis ၏ သုတေသနအရ ဗြိတိသျှပြတိုက် (British Museum) နှင့် ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် အဲလ်ဘတ်ပြတိုက် (V&A Museum) တို့ရှိ ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ ဓာတ်တော်ကြုတ် စုဆောင်းမှုများတွင် စေတီဟောင်းများမှ တူးဖော်ရရှိသော သွားတော်မြတ် အထောက်အထားများ အခိုင်အမာ ကိန်းဝပ်တည်ရှိနေကြောင်း တိကျစွာ ပြဆိုထားပါသည်။

(Evidence) ဤပြတိုက်မှတ်တမ်းများသည် သွားတော်မြတ်များကို ရိုးရာယုံကြည်သူတို့၏ ဘာသာရေးပရဝုဏ်အတွင်း၌သာမက၊ နိုင်ငံတကာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းမှု (Heritage Preservation) နယ်ပယ်အထိပါ ကျယ်ပြန့်စွာ အသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားကြောင်း သက်သေထူနေပါသည်။ (Link)

ဓာတ်တော်ကြုတ်များပေါ်ရှိ ကမ္ပည်းစာ (Epigraphical evidence) များသည် တူးဖော်ရရှိသော သွားတော်မြတ်များ၏ စစ်မှန်မှုနှင့် သမိုင်းကြောင်းကို အတည်ပြုပေးသော အခိုင်မာဆုံး အချက်အလက်များ ဖြစ်ပါသည်။ 

(Claim) စေတီဟောင်းများမှ ဓာတ်တော်များကို တူးဖော်ရရှိရုံသက်သက်ဖြင့် ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်ဟု အလွယ်တကူ ကောက်ချက်ချ၍ မရပါ။ ဓာတ်တော်ကို ထည့်သွင်းထားသော ကြုတ်များ၏ အပြင်ဘက်နှင့် အတွင်းပိုင်းတို့တွင် "ဤသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်ဖြစ်သည်" သို့မဟုတ် တည်ထားကိုးကွယ်သူ အလှူရှင်မင်းများ၏ အမည်နာမများကို သမိုင်းဝင် အထောက်အထားအဖြစ် တမင်ရည်ရွယ် ထွင်းထုထားလေ့ရှိပါသည်။ 

(Explanation) Gregory Schopen ၏ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် ဓာတ်တော်များဆိုင်ရာ ကျောက်စာလေ့လာမှု သုတေသနက ဤကမ္ပည်းစာများသည် ဓာတ်တော်များ၏ မူလဇစ်မြစ် (Authenticity) ကို ခြေရာခံရာတွင် ရိုးရာစာပေကျမ်းဂန်များထက် ပိုမိုတိကျသော သမိုင်းဝင် သက်သေများဖြစ်ကြောင်း အတိအလင်း တင်ပြထားပါသည်။

(Evidence) ဤကမ္ပည်းစာ အထောက်အထားများသည် သွားတော်မြတ်များ၏ တည်ရှိမှုကို ယုံကြည်မှုသက်သက် အဆင့်မှ ခိုင်မာသော သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်မှန် (Historical reality) အဖြစ်သို့ အသွင်ကူးပြောင်း အတည်ပြုပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ (Link)

2.3 Concepts of Heritage Preservation and Museology

(အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ပြတိုက်ပညာဆိုင်ရာ သဘောတရားများ)

ခေတ်သစ် ပြတိုက်ပညာ (Museology) နှင့် အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး သဘောတရားများသည် သွားတော်မြတ်ကဲ့သို့သော အလွန်အရေးပါသည့် ဘာသာရေးအမွေအနှစ်များကို ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများနှင့်အညီ မှတ်တမ်းတင် ထိန်းသိမ်းရာတွင် အဓိကကျသော လမ်းညွှန်မှုများ ဖြစ်ပါသည်။ 

(Claim) ဓာတ်တော်များကို ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများအတွင်း၌သာ သီးသန့်ထားရှိခြင်းမှသည်၊ အများပြည်သူနှင့် သုတေသီများ လေ့လာနိုင်သော ပြတိုက်များအတွင်း၌ စနစ်တကျ ပြသထိန်းသိမ်းခြင်းသို့ ကူးပြောင်းလာကြပါသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်တွင် မူလရင်းမြစ် (Provenance) ကို အတိအကျ စစ်ဆေးခြင်း၊ ရာသီဥတုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် မှတ်တမ်းများကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းခြင်း (Digital Archiving) တို့ ပါဝင်ပါသည်။ 

(Explanation) Sao Dhammasami ၏ HSWAGATA ပြတိုက်ဆိုင်ရာ မူဝါဒလမ်းညွှန်ကျမ်းတွင် ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ထိန်းသိမ်းရာ၌ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရိုသေကိုင်းရှိုင်းမှုနှင့် နိုင်ငံတကာ ပြတိုက်စီမံခန့်ခွဲမှု စံနှုန်းများကို ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်ကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သို့မှသာ အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် ခိုင်လုံသော သမိုင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားထားပါသည်။ 

(Evidence) အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး သဘောတရားများသည် ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် ခေတ်သစ် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများအကြား ပဋိပက္ခမဖြစ်စေဘဲ ငြိမ်းချမ်းစွာ ပေါင်းကူးပေးနိုင်သော လက်တွေ့ကျသည့် မူဘောင်တစ်ရပ် ဖြစ်လာပါသည်။ (Link)

SECTION 2: REVIEW OF RELATED RESEARCH WORKS

(ဆက်စပ် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း)

ယခင်ပညာရှင်များ၏ သုတေသနစာတမ်းများနှင့် ကျမ်းစာများကို လေ့လာဆန်းစစ်ရာတွင် ဓာတ်တော်မွေတော်များနှင့် ပတ်သက်သော ချဉ်းကပ်မှုများကို အဓိက အကြောင်းအရာ (Themes) နှစ်ရပ်ဖြင့် ခွဲခြားတွေ့ရှိရပါသည်။ ပထမအုပ်စုသည် ထေရဝါဒ ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် စာပေကျမ်းဂန်များကို အခြေခံ၍ လေ့လာထားသော သုတေသနများ ဖြစ်ကြပါသည်။ John S. Strong နှင့် Kevin Trainor တို့၏ ကျမ်းစာများတွင် ဓာတ်တော်များကို သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုမှုများ (Biographical process) အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ အစွယ်တော်မြတ်နှင့် ပတ်သက်သော ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို အကျယ်တဝင့် လေ့လာတင်ပြထားပါသည်။ ၎င်းတို့၏ သုတေသနများသည် ရိုးရာစာပေများက ဓာတ်တော်များကို မည်သို့ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြောင်း နားလည်ရန် အထောက်အကူပြုသော်လည်း၊ လက်တွေ့ မြေပြင်တူးဖော်မှု အထောက်အထားများနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးရန်မူ အားနည်းချက် ရှိနေပါသည်။

ဒုတိယအုပ်စုသည် ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် ကမ္ပည်းစာ အထောက်အထားများကို အခြေခံ၍ လေ့လာထားသော သုတေသနများ ဖြစ်ပါသည်။ Alexander Cunningham, John Marshall နှင့် နောက်ပိုင်းခေတ်ပညာရှင်များဖြစ်သော Michael Willis, Gregory Schopen တို့၏ လေ့လာချက်များက အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ရှိ ဓာတ်တော်တိုက် တူးဖော်မှုမှတ်တမ်းများနှင့် ပြတိုက်များရှိ အထောက်အထားများကို အသေးစိတ် ဆန်းစစ်ထားပါသည်။ ဤပညာရှင်များက စာပေကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသော ဓာတ်တော်အမြောက်အများကို မြေပြင်တွင် အမှန်တကယ် တွေ့ရှိရကြောင်းနှင့် ဓာတ်တော်ကိုးကွယ်မှုသည် စာပေက ဖော်ပြသည်ထက် ပိုမိုစောစီးကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြပါသည်။

Explicit Research Gap (သုတေသန ကွာဟချက် အတိအလင်း ဖော်ထုတ်ချက်)

အဆိုပါ ပညာရှင်များ၏ သုတေသနနှစ်ရပ်စလုံးကို ခြုံငုံသုံးသပ်ကြည့်သောအခါ ကြီးမားသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကွာဟချက် (Academic Gap) တစ်ရပ်ကို ရှင်းလင်းစွာ တွေ့ရှိရပါသည်။ ရိုးရာစာပေလေ့လာသူများက သွားတော်မြတ်များကို "လေးဆူ" ဟုသာ ကန့်သတ်ရှုမြင်ကြပြီး၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များက မြေပြင်တွင် တွေ့ရှိရသော သွားတော်များစွာကို အတည်ပြု တင်ပြထားကြပါသည်။ လက်ရှိ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော သုတေသနနယ်ပယ်တွင် ထေရဝါဒ ရိုးရာစာပေလာ "သွားတော်လေးဆူ" ကန့်သတ်ချက်နှင့် မျက်မှောက်ခေတ် ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များအကြားရှိ ဤတိကျသော ကွာဟချက်ကို တိုက်ရိုက် နှိုင်းယှဉ်စစ်ဆေးထားသည့် ကျမ်းစာ မရှိသေးပါ။ ထို့အပြင် ဤကွဲလွဲမှုကို ပြေလည်စေရန်အတွက် လက္ခဏသုတ်လာ မြတ်စွာဘုရား၏ ရုပ်ကလာပ်တော် သဘာဝ (သွားတော် ၄၀ ရှိခြင်း) ကို သီအိုရီမူဘောင်အဖြစ် အသုံးပြုကာ ပေါင်းစပ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသော ပြည့်စုံသည့် မြန်မာဘာသာ သုတေသနကျမ်း လုံးဝ ကင်းမဲ့လျက် ရှိနေပါသည်။ ဤသည်မှာ လက်ရှိသုတေသနကျမ်းက ဖြည့်ဆည်းပေးမည့် အဓိက သုတေသန ကွာဟချက်ပင် ဖြစ်ပါသည်။

SECTION 3: CONCLUSION

(နိဂုံးချုပ်)

ဤအခန်း (၂) တွင် "သွားတော်လေးဆူ" ဟူသော ရိုးရာအယူအဆကို ထေရဝါဒ စာပေကျမ်းဂန်များမှ တစ်ဆင့် လေ့လာခဲ့ပြီး၊ ယင်းကန့်သတ်ချက်ကို စိန်ခေါ်နေသည့် ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များ၊ နိုင်ငံတကာ ပြတိုက်ကြီးများ၏ မူလရင်းမြစ် မှတ်တမ်းများကို သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာအရ အသေးစိတ် နှိုင်းယှဉ် သုံးသပ်ခဲ့ပါသည်။ ယခင်ပညာရှင်များ၏ သုတေသနများကို လေ့လာရာတွင် စာပေအထောက်အထားများနှင့် မြေပြင်တွေ့ရှိချက်များအကြား ကြီးမားသော ကွာဟချက် ရှိနေကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ ဤကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရန်နှင့် သုတေသနမေးခွန်းများကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ အဖြေရှာရန်အတွက် လိုအပ်သော အချက်အလက် ကောက်ယူခြင်းနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များကို နောက်အခန်းဖြစ်သည့် အခန်း (၃) သုတေသန လုပ်ငန်းစဉ် နည်းပညာ (Research Methodology) တွင် ဆက်လက် တင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။